KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Vì sao có nhiều sóng gió ở các hội văn nghệ địa phương?

KIẾN MINH

Thời gian trước, cách đây chưa lâu lắm, trên văn đàn Việt Nam từng có cuộc tranh luận về có nên duy trì sự tồn tại của Hội Văn nghệ địa phương (VHNT) hay không. Cuộc tranh luận cuốn hút nhiều nhà văn, nhà báo, rộng khắp trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Không chỉ có các báo, tạp chí thuộc lĩnh vực VHNT mới “chạy theo” cuộc tranh luận này, mà ngay cả các báo, tạp chí đời sống xã hội, hoặc trên các lĩnh vực khác cũng quan tâm không kém.

Nguyễn Duy Liễm

ThuyÒn Nghiªng

(Một phát hiện của Dương Thị Nhụn)

         

Nông thôn là một đề tài sẽ còn mãi sự thu hút người cầm bút.

Còn mãi đó những: Bước đường cùng; Tắt đèn; Làng; Chí Phèo của các cụ: Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Kim Lân, Nam Cao. Và vừa mới đây thôi là: Bến không chồng của Dương Hướng; Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường…

Vậy với: Thuyền nghiêng, Dương Thị Nhụn là thế hệ cầm bút giữa thứ hai và thứ ba. Chị đã phát hiện gì trong đề tài này?

***

Với Thuyền nghiêng, Dương Thị Nhụn khẳng định lại: Dòng họ là một kết cấu thu nhỏ của xã hội. Nên với họ Hoàng sống chen chúc với gần ba mươi dòng họ khác tại làng Đông Phong đang là một xã hội ồn ã! Từ đây câu chuyện được kể ra và khai thác đến triệt để mối quan hệ chằng chéo giữa một cộng đồng cùng huyết thống nhằm chuyển tải một ý tưởng văn học.

Nhà văn Nguyên Ngọc: Chuyện phiếm từ tiểu thuyết đến phóng sự

---

Những ngày này muốn tìm gặp nhà văn Nguyên Ngọc rất dễ. Ông gần như “thường trực” ở Đại học Phan Châu Trinh, phố cổ Hội An. Là Chủ tịch Hội đồng quản trị, nhưng ông đích thân tìm chọn nhà báo tham gia đứng lớp ngữ văn-truyền thông cho trường.

Khi ông chọn ai, thường thì người ấy chỉ còn cách là “dạ”, dẫu bận mấy cũng khó lòng nói không. Tôi đã “dạ” như thế và gặp lại ông sau nhiều năm. Ngồi với ông ở quán bia, hay trong bữa cơm bình dân bờ sông Hoài quãng còn hoang vắng (nơi có món cá-đối-kho-dưa ông thích, đến mức “tên” nhà quán trong danh mục điện thoại của ông là Cá đối!), tôi thường né “đề tài” giáo dục mà chỉ muốn nghe chuyện phiếm văn chương từ cách nhìn và lối bình luận của riêng ông.

 Nhớ một chuyện đến nay còn mang tính thời sự, tôi hỏi nhà văn Nguyên Ngọc là người đã “bỏ phiếu” cho “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh đoạt giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991? Nhà văn gật đầu:


- Sự thể thế này, hồi ấy tôi làm Trưởng ban Sáng tác của Hội Nhà văn. Ban Sáng tác có nhiệm vụ chuẩn bị và phục vụ cho lãnh đạo Hội làm giải thưởng hằng năm, trong có việc đề nghị các Hội đồng sơ khảo và chung khảo. Trước đó Hội vẫn theo nếp Ban Chấp hành đồng thời là Hội đồng chung khảo. Tôi đánh giá cao tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh nhưng thấy chung khảo là Ban Chấp hành gồm 9 người, thì tác phẩm này rất khó lọt vào giải.


Với tư cách Trưởng ban Sáng tác, tôi đề nghị một danh sách chung khảo khác, với lý lẽ: Khi bầu Ban Chấp hành Hội người ta không bầu những nhà văn giỏi nhất, mà chọn những người có khả năng hơn cả nhằm đảm nhiệm những công việc cụ thể của Hội, như công tác tổ chức, công tác đối ngoại, công tác hội viên... Vậy để làm tốt giải thưởng nên có một Hội đồng chung khảo khác gồm một số thành viên Ban Chấp hành, cùng một số nhà văn có tài năng, có uy tín và công tâm ngoài Ban Chấp hành. Lý lẽ đó thuyết phục được Ban Chấp hành và chúng tôi đã thành lập được một Hội đồng chung khảo gồm 9 người, có cả các nhà văn Vũ Cao, Lê Ngọc Trà, Bùi Hiển… Chính Hội đồng chung khảo ấy đã chọn được ba tiểu thuyết thật đáng giá để trao giải văn xuôi năm 1991: “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, “Mảnh đất lắm người nhiều ma” của Nguyễn Khắc Trường và “Bến không chồng” của Dương Hướng. Cho đến nay giải thưởng năm 1991 vẫn được coi là “hay” nhất trong các giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam. Riêng đối với “Nỗi buồn chiến tranh” tôi dự kiến đạt được 5/9 phiếu là thắng lợi rồi, nhưng khi bỏ phiếu kín thì được đến 7/9.

Nhà văn Nguyên Ngọc

20 năm sau chính ông lại “bỏ phiếu” cho “Nỗi buồn chiến tranh” khi tham gia Hội đồng xét tuyển của Giải Sách hay 2011 (www.sachhay.com). Thực lòng, tôi chưa thỏa mãn cách diễn giải của anh Giản Tư Trung, đại diện nhà trao giải: “Dù là tác phẩm hay, đôi khi chúng chỉ nổi lên ở một giai đoạn nhất định. Nếu được trao giải, đây sẽ là cơ hội cho những tác phẩm trong quá khứ được sống lại, được đưa đến bạn đọc và có sức sống với thời gian”. Theo tôi, trao giải không phải là trao cơ hội sống lại cho những tác phẩm hay trong quá khứ. Nhà văn Nguyên Ngọc giải thích thêm về việc này:

Tinh Biển

  Tác phẩm Tình biển của Lê Cương

Chỗ đứng của dòng văn học nông thôn qua hai tác phẩm "Đội gạo lên chùa" và "Bến không chồng".

Quốc Phương

BBC Việt ngữ

Cập nhật: 16:03 GMT - thứ sáu, 12 tháng 8, 2011  

Phạm Xuân Nguyên cho rằng các tác phẩm lấy thể tài hậu chiến và nông thôn vẫn còn có giá trị.

• Trong thời đại thông tin giao tiếp mạng Internet nhanh như chớp, với thời gian có thể tính bằng giây, hoặc các phần tử của giây, một tác phẩm dày tới 850 trang, viết theo lối "kể chuyện cổ điển", mà tác giả đã ở tuổi... bát tuần, vừa gia nhập nền văn học đương đại của Việt Nam, liệu sẽ tìm thấy chỗ đứng của mình

Một tác phẩm khác ra đời cách đây hai chục năm, được tái bản tới hơn một chục lần và được chuyển thể điện ảnh, tưởng đã không còn gì để nói thêm, lại vừa đoạt tiếp một phần thưởng mới, lần này là của Hội Nhà văn Việt Nam kết hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Đâu là điểm giống nhau giữa các tác phẩm này, tại sao thể tài của chúng có thể tiếp tục có chỗ đứng nhất định trong nền văn học Việt ở trong nước hiện nay? Có gì đáng chân quý và lưu ý trong hai tác phẩm mà một thì vừa mới đăng đàn, một đã khẳng định ít nhiều qua thời gian?

Đây cũng là một vài ý trong trong cuộc trao đổi giữa BBC Việt ngữ với nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, xung quanh hai tác phẩm thuộc dòng văn học nông thôn, có chiều kích lịch sử, tiểu thuyết "Đội gạo lên chùa" của Nguyễn Xuân Khánh và "Bến không chồng" của Dương Hướng.

Dấu chân của biển

Vũ Thị Hanh đứng thứ nhất bên phải cùng các tác giả trẻ đi thực tế biên giới Việt Trung

Bi kịch lớn nhất của con người cứ khát khao kiếm tìm mãi nơi biển đời mênh mông thăm thẳm những thứ mà mình không có. Khi cuối đời tỉnh ngộ, người bố mới nhận ra những tham vọng của mình đã làm khổ vợ khổ con. Hạnh phúc ở ngay trong lòng tay, có ngay nơi bến bờ tươi xanh mà ta không nhận ra…

Trân trọng giới thiệu với bạn đọc truyện vừa, một sang tác mới nhất của tác giả trẻ Vũ Thị Hạnh, người được đề cử đi dự hội nghị viết văn trẻ toàn quốc năm 2011 vào tháng 8 tới (Dương Hướng giới thiệu)

… Tay chân Hậu bị cánh tay hắn như hai gọng thép khóa lại. Mắt hắn sáng lên, hắn ngỡ ngàng trước vẻ đẹp thần khiết của cơ thể mới lớn và háo hức nhìn chằm chằm vào cặp nhũ hoa chưa căng tròn của Hậu.

                     Răng hắn ghì mạnh trên vai Hậu đau nhói. Cảm giác như đã in khắp da thịt Hậu. Hắn trở nên hung hãn, bất thường giống con thú bắt được mồi và hưởng thụ bằng cách riêng của chính hắn. Nước mắt Hậu trào ra, len lỏi chảy ướt mang tai. Trong cơn hưng phấn tột đỉnh, hắn bất chấp nước mắt, sự quẫy đạp quyết liệt của Hậu. Hậu chưa từng biết đến mùi vị xác thịt. Cũng chưa ai kịp giải thích về nó như thế nào cho Hậu nghe thì lúc này Hậu được trải nghiệm.  Hậu thấy vườn cây hoa cỏ khi nãy bây giờ biến thành một rừng gai sắc, dài nhọn xuyên thủng. Hậu bậm môi bật máu. Một nỗi đau mênh mang ăn mòn từng tế bào. Hậu buột miệng thất thanh “mẹ ơi! Cứu con với!”.

                     - Đúng rồi đấy! Mày cứ kêu to lên. Kêu to cho mẹ mày nghe thấy!     

                     Và ngay tức khắc Hậu hiểu lời cầu cứu thật vô vọng.

                     Hậu đang chết dần trong lim dim, tê dại. Cái “tôi” lớn mạnh kiểu như con chim non tập chuyền đã nghĩ là bay được ngay nhưng sự thật thì Hậu đang dúi dụi với những vết thương khi vừa chạm mặt đất. Hậu là kẻ bại trận thê thảm, sấp ngửa với đủ kiểu hành hạ cay đắng. Vẻ mặt hắn thỏa mãn đầy hoan hỉ. Hắn nằm vật ra thở dốc và mau chóng lau mồ hôi đứng lên:

                     - Dậy đi! Nằm đó ngâm tôm hả?

                     Hậu cựa người xách quần lên, những chiếc kẹo nhiều màu nằm văng ra lề cỏ. Hắn cài lại cúc áo và nhìn thấy những đồng tiền lẻ trong túi Hậu nên cúi xuống móc lấy:

- Ranh con! Dám ăn trộm tiền của tao.

                     - Không! Tiền của tôi chứ?...